#4b: Buigen gemeenten voor digitale technologie of houden ze hun rug recht?

.

In deze aflevering gaan Martine, Xander en Elke in gesprek met Rinie van Est. Rinie coördineert onderzoek binnen de thema’s Digitale Samenleving en Democratische Informatiesamenleving bij het Rathenau Instituut.

Ze bespreken de rol van gemeentes binnen de digitalisering van de energietransitie. Zijn gemeentes hier al actief mee bezig? En hoe zorgen zij ervoor dat dit democratisch blijft?

Gemeente met een visie 

Rinie vertelt dat een belangrijke rol is weggelegd voor gemeentes om de digitalisering vanuit publieke waarden vorm te geven. Want met alleen de techniek ben je er niet. Hij geeft als voorbeeld: “de auto, mooie technologie maar voordat dit is opgenomen in de samenleving moet je regels afspreken, bestuurders moeten opgeleid worden, wegen moeten worden aangelegd. Dit ligt op het bordje van de bestuurder.” Het is aan bestuurders om de spelregels te bepalen zodat het voor commerciële partijen ook duidelijk is binnen welke lijntjes zij kunnen kleuren. Om te zorgen dat er geen gat valt tussen grote en kleine gemeentes -met minder capaciteit- is samenwerking en uitwisseling van informatie essentieel.

Technologie moet je opvoeden

Er is lang gedacht dat innovatie automatisch goed is voor de maatschappij. Rinie benadrukt dat dit niet het geval is en vergelijkt de digitalisering met het opvoeden van een kind. “Daarvan verwacht je ook niet dat het vanzelf een leuk kind wordt. Je moet een kind opvoeden en stimuleren.” Tot nu toe is technologie als een ‘ongeleid projectiel’ alle kanten opgeschoten terwijl we hier gericht mee om zouden moeten gaan door te focussen op publieke waarden zoals sociale inclusiviteit en duurzaamheid.

Hoe brengen we de digitale transitie en de energietransitie samen?

De digitale transitie en energietransitie varen in een ander tempo. Dit komt onder andere door de regulering en infrastructuur van de energiewereld. Digitalisering kan ervoor zorgen dat we bestaande energie-infrastructuur beter en slimmer benutten en kan daarmee de energietransitie versnellen. Nieuwe fysieke infrastructuur aanleggen kost immers veel tijd. Maar we moeten er wel voor waken dat digitale oplossingen niet precies het omgekeerde doen, namelijk parasiteren op bestaande fysieke infrastructuur, zoals AirBnB doet.

Veel technologische ontwikkelingen worden gestimuleerd door de overheid. Dit vraagt om visionaire politiek, goede onderlinge samenwerking en het signaleren van knelpunten. Rinie is benieuwd wat er in de meest hoopvolle gedachten van Pallas (aflevering 1) gaat gebeuren de komende tien á twintig jaar binnen de digitalisering van de energietransitie. Hij sluit af met een motiverende opsteker: “het probleem is complex, maar de oplossing hoeft dat niet te zijn.” 

Leestips: