Een slim energienetwerk

Slim energienetwerk

Interview met Albert van der Molen, expert asset manager van Stedin, over de proefopstelling Power-to-Gas in Rozenburg.

De uitdaging

Het energielandschap is de laatste jaren drastisch veranderd en zal de komende jaren nog verder veranderen. Niet langer is alleen het energiebedrijf leverancier van stroom, ook andere bedrijven en huishoudens wekken stroom op en geven dit bij overcapaciteit via het netwerk terug aan het energiebedrijf. In de toekomst kunnen naar verwachting meer partijen ook aan elkaar leveren.

In een groot aantal gevallen leidt dit tot knelpunten in de fysieke energie-infrastructuur. De oplossing ligt onder meer in de ontwikkeling van smartgrids waarmee vraag en aanbod op lokaal niveau veel beter op elkaar kunnen worden afgestemd.

Het idee

‘Het veranderende energielandschap maakt dat netbeheerders veel beter willen en moeten weten wat er in hun netwerk gebeurt. Ze willen een “slimmer” en betrouwbaarder energienetwerk’, vertelt Jaap Kohlmann, projectleider KRIS en werkzaam bij de afdeling Innovatie van Enexis. ‘Door als het ware over het bestaande netwerk een intelligente IT-laag heen te leggen, creëer je een smartgrid. Daardoor kunnen netbeheerders beter monitoren wat er op het net gebeurt en zijn ze in staat om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen.’

Transformatorhuisje ‘slim’ maken

De transformatorhuisjes spelen in dit smartgrid een belangrijke rol. Kohlmann: ‘Van oudsher is een transformatorhuisje een doorgeefluik: de middenspanning wordt omgezet naar 230 Volt en vervolgens gedistribueerd naar de eindgebruiker. Door deze knooppunten uit te rusten met informatietechnologie kunnen netbeheerders precies meten wat er gebeurt in hun netwerk. De technologie die daarvoor nodig is, is echter zeer kostbaar. Dat is de reden geweest dat netbeheerders en leveranciers de krachten hebben gebundeld in het project KRIS, dat staat voor Kostenreductie MS/LS-instrumentatie.’

Compact en intelligent hart

De belangrijkste uitdaging zit volgens Danny Geldtmeijer, lector bij Avans hogeschool en binnen KRIS verantwoordelijk voor het onderzoek aan de hogeschool, in het feit dat alle informatie die netbeheerders willen weten verspreid is over verschillende domeinen: ‘Je kunt wel van ieder domein apart en deels dezelfde gegevens gaan meten, maar we willen juist een geïntegreerde oplossing: één intelligent hart met betaalbare sensoren en met één communicatielijn richting de netbeheerder.’

Geldtmeijer is twee dagen per week lector Smart Energy aan Avans Hogeschool in Breda. ‘Studenten en docenten doen hier praktijkgericht onderzoek, onder meer naar deze geïntegreerde oplossing. Het leuke is dat studenten veel meer outside the box denken. Ze zijn onbevooroordeeld en kijken niet naar wat er is en wat daarmee kan, maar naar wat de oplossing moet kunnen en wat daar dan voor nodig is.’

Van eisenpakket tot oplossing

Als eerste hebben de partijen met elkaar het pakket van eisen omschreven: wat willen we binnen onze netten weten en meten, wat is daarvoor nodig en aan welke eisen moet dat voldoen?

De tweede fase is inmiddels bijna afgerond. Kohlmann: ‘De leveranciers hebben met elkaar coalities gevormd die aan de slag zijn gegaan met het ontwikkelen van een oplossing. De netbeheerders hebben de coalities gevraagd hen te betrekken bij keuzes die moeten worden gemaakt. Juist die samenwerking maakt dit project zo uniek. En dat resulteert in betere producten.’

Binnenkort presenteren de coalities elk twee oplossingen, een voor strategische knooppunten die op afstand bediend moeten kunnen worden en een voor strategisch minder belangrijke transformatorhuisjes waar voornamelijk gemonitord wordt.

Praktijktest en evaluatie

Na de zomer van 2014 worden de oplossingen van de coalities geïnstalleerd in een aantal pilotstations. Kohlmann: ‘De pilot is een praktijktest en een evaluatie om te beoordelen in hoeverre de oplossingen voldoen aan de gestelde eisen, zowel qua techniek als qua kosten. De evaluatie en de leer- en verbeterpunten die daaruit voorkomen dienen als input voor vervolgstappen die de netbeheerders en leveranciers willen maken.’

Feiten

  • Project: KRIS
  • Looptijd: januari 2013 tot december 2014
  • Partners: Enexis B.V., Alliander, Cogas, Westland Infra, Rendo, Stedin, Delta netwerkbedrijf, Alfen, Eaton Industries, Datawatt, Fortop Automation & Energycontrol, Reewoud Energietechniek, ELEQ Steenwijk en Avans hogeschool.
  • Subsidie: Tender Smart Grids 2012, TKI Switch2SmartGrids, Topsector Energie

Voor het totale projectenoverzicht en meer informatie over het TKI Switch2SmartGrids zie www.tki-switch2smartgrids.nl.