Warmte in Wijken

Om de warmtetransitie op grotere schaal mogelijk te maken wordt overal in Nederland gewerkt aan aardgasvrije wijken. Gemeenten gaan samenwerkingen aan met  enthousiaste bewoners, lokale partijen en innovatieve ondernemers. Er zijn meerdere technische oplossingen mogelijk, ieder met specifieke mogelijkheden en uitdagingen. Gelukkig zijn er al veel technische innovaties beschikbaar en in ontwikkeling, waarmee deze uitdaging gerealiseerd kan worden.

Webinarreeks Innovaties voor Warmte in Wijken

Om van de ervaringen met het verduurzamen van de warmtevraag in woonwijken te leren, organiseren wij in 2022 een webinarreeks waarin uiteenlopende praktijkvoorbeelden aan bod komen. Zoals proeftuinwijken waar een creatieve aanpak is gekozen, waar verrassende innovaties zijn toegepast om belemmeringen weg te nemen, waar kansrijke samenwerkingen hebben geleid tot opschaling, en waar gepionierd is met technische, financiële, maatschappelijke en organisatorische oplossingen. Hier kijkt u de webinars terug die we tot nu toe organiseerden, en vindt u alle informatie terug zoals de presentaties en publicaties waarover gesproken is.

Nodig mij uit voor het volgende webinar in de reeks

 

11 juli 2022 | Sneak-preview van Vergelijking van warmtenetconfiguraties

 

De laatste jaren is een grote hoeveelheid aan kennis over warmtenetten opgedaan. Wie door de grote hoeveelheid warmtenetconfiguraties de bomen door het bos niet meer ziet, kon op 11 juli in dit webinar een "sneak preview" krijgen van een overzicht van de prestaties van verschillende warmtenetconfiguraties. Deltares presenteerde de aanpak die zij in opdracht van TKI Urban Energy, het Expertise Centrum Warmte, het ministerie van Binnenlandse Zaken en het ministerie van Economische Zaken ontwikkelde om warmtenetten op verschillende temperatuurniveaus met elkaar te vergelijken. Deze vergelijking biedt voor verschillende configuraties inzichten in het energieverbruik, de duurzaamheid, kosten, ruimtebeslag, gevolgen voor de eindgebruiker, flexibiliteit en uitbreidbaarheid, en impact op het elektriciteitssysteem. De vergelijking wordt in de komende maanden uitgebreid met prestaties op het gebied van circulariteit en materiaalgebruik.

Kijk de opname van het webinar terug:

Ga naar het Kennisdossier Legionella in de energietransitie

Download hier de Q&A met alle gestelde vragen en de antwoorden daarop

 

13 juni 2022 | Presentatie resultaten onderzoek naar afwegingen bij ontwikkeling warmtenetten

Uptempo! onderzocht de groeiende belangstelling voor kleinschalige warmtenetten en lagere temperatuur warmtenetten. In dit webinar werd er meer inzicht gegeven in wat de keuze bepaalt voor de beste omvang (aantal aansluitingen) van een warmtenet en het ideale temperatuurniveau. Welke andere lessen hebben ze opgehaald over de ontwikkeling en realisatie van warmtenetten in hun onderzoek? Lees hier het verslag of kijk het webinar terug.

Download hier resultaten van het Warmtenetonderzoek

Download hier de Q&A met alle gestelde vragen en de antwoorden daarop

 

11 april 2022 | Coöperatief/publiek warmtenet leidt tot lage maandlasten

De uitrol van warmtenetten stokt, nu biomassacentrales in de wijk niet meer gesubsidieerd worden met SDE. Als er geen duidelijke bron op hoge temperatuur is, blijft een haalbare business case een zoektocht. In Dieze Oost, een typische naoorlogse stadswijk in Zwolle, is Wijkbedrijf Dieze actief, een coöperatie van bewoners. Met steun van de gemeente heeft de coöperatie een concurrerende propositie laten uitrekenen op basis van oppervlaktewater en afvalwater. Het geheim van het businessmodel? Een langere tijdshorizon, beheersing van het vollooprisico en lage kapitaallasten door bijvoorbeeld gemeentelijke garantstelling. Ook isolatie wordt door de coöperatie uitgevoerd. De gemeente wil vóór de zomer haar standpunt over dit inventieve voorstel bepalen. Koen Weytingh van bureau ToekomstSterk deed in het webinar uit de doeken hoe het model in elkaar zit:

Download hier de Q&A met alle gestelde vragen en de antwoorden daarop.Download hier de Powerpointpresentatie van Koen Weytingh.

Kent u ook een goed voorbeeld van een oplossing waardoor de warmtetransitie in een wijk heeft kunnen versnellen? Meld deze bij ons via @email.

Wilt u weten welke marktrijpe technische innovaties er beschikbaar zijn voor warmtenetten op wijkniveau? Lees ons inspiratiedocument innovaties voor buurtwarmtenetten.

Hoe integreer je innovaties in het ontwikkelproces van het nieuwe warmtesysteem voor de wijk? Lees het kennisdossier hierover dat we samen met het Wijkkompas opstelden.

 

14 maart 2022: Ruimte voor innovaties door publiekprivate samenwerking

Om wijken aardgasvrij te maken zijn technische, organisatorische en financiële innovaties noodzakelijk. Maar om welke innovaties gaat het dan? Wat is er nodig voor de warmtetransitie in wijken? Wat is er beschikbaar? En hoe kies je de best passende oplossing? Het is belangrijk om vroegtijdig in het proces innovaties te inventariseren en innovatieve aanbieders te betrekken. Hoe creëer je een open proces waarin ruimte is en blijft voor innovatie en de belangen van alle betrokken stakeholders goed meegenomen worden? De gemeente Utrecht organiseerde de ‘Expeditie Warmte’. Een expeditie waarbij vijf bewonersinitiatieven gekoppeld zijn aan aanbieders om tot een warmteplan te komen. De gemeente en alle betrokken partijen hebben veel geleerd en een perspectief gekregen voor de activiteiten van de komende periode. Onder andere Dietje van Eif van de gemeente Utrecht lichtte de expeditie toe in dit webinar: 

 

14 februari 2022: Risicomanagement en slimme financiering

De financiering van warmtenetten is een uitdaging. Daarnaast speelt bij gemeenten de vraag hoe regie te houden op warmtelevering wanneer er voor lange termijn een concessie verleend wordt. In dit webinar stond de innovatieve aanpak GROWE centraal; Geen Risico voor Overheid wel Eigenaarschap. Deze aanpak is ontwikkeld aan de hand van ervaringen in EnergieRijkDenHaag en de proeftuin aardgasvrije wijken in Katwijk. Gerwen van der Linden (gemeente Katwijk) en Caspar Boendermaker (Specialist Business Development & Duurzaamheid bij BNG Bank) lichtten in dit webinar deze aanpak toe:

Alle informatie die op 14 februari werd gedeeld

Download hier de Q&A met alle gestelde vragen en de antwoorden daarop.

Download de whitepaper 'Samen voor de meest betaalbare uitrol van warmtenetten' of ga naar bngbank.nl voor meer informatie: BNGbank.nl/Warmtetransitie vereist duidelijkheid in de uitvoering.

Vind hier het inspiratiedocument 'innovaties voor buurtwarmtenetten' en hier het kennisdossier 'technische innovatie in de wijkaanpak'

De website met ruim 150 innovaties voor de energietransitie van de gebouwde omgeving is https://uptempo.nu

Wilt u onze enquête over kleinschalige LT-warmtenetten invullen? Alvast bedankt!

2020: Webinardrieluik Proeftuin aardgasvrije wijken meets innovatie

Eind 2020 organiseerde Uptempo! i.s.m. het Programma Aardgasvrije Wijken (VNG Kennis- en Leerprogramma en BZK-PAW team) en het Expertise Centrum Warmte (ECW) een webinardrieluik over warmtenetten op buurt- en blokniveau. Hierin kwam aan bod waar en hoe (kleinschalige) warmtenetten kansrijk zijn voor een blok of buurt, wat de mogelijkheden zijn en welke innovaties daarvoor nodig zijn. Daarnaast stonden inspirerende casussen van proeftuinen aardgasvrije wijken centraal.

30 november 2020: webinar ‘innovatielandschap kleinschalige warmtenetten’

De ontwikkelingen rondom warmtenetten gaan razendsnel. Er wordt snel en veel geleerd en geïnnoveerd. Er zijn echter nog weinig gebaande paden of standaard modellen. Experts zijn nodig voor het ontwerp in verband met de complexiteit. Veelal is voor de financiële haalbaarheid subsidie nodig. Governance modellen zijn in vele varianten ook in ontwikkeling. Robert Jan van Egmond nam met ons door wat kansrijke innovaties zijn voor kleinschalige warmtenetten, bijvoorbeeld:

  • DeZONNET, lage temperatuur warmtenet gevoed door PVT-panelen
  • Uit Eigen Bodem, zeer lage temperatuur warmtenet met aardwarmtelussen in combinatie individuele (HT) warmtepompen
  • Buurt Energie Systeem, midden temperatuur warmtenet met collectieve warmtepomp
  • Hocosto, Combinatie van een warmtebuffer (3600 m3, HoCoSto) met zonnecollectoren en een warmtepomp
  • Mini-warmpompnet Itho Daalderop, Eén diepe bodembron (300m) per vijf woningen met individuele warmtepompen
  • ESCOM, PVT op het dak, collectieve opslag van overtollige warmte in de zomer. Zowel de investeringen in huis als in het collectief worden maandelijks betaald (door woningeigenaren en huurders)
  • Servex/Feenstra, hoge temperatuur warmtepomp voor hoogbouw

NB: deze lijst is niet uitputtend. We kennen ook Mijnwater en Geohita en zo zijn er meer. Kijk hiervoor op www.uptempo.nu.

Verder vertelde Robert Jan dat de ontwikkelingen in sneltreinvaart gaan en wat de focus is van de innovatieve ontwikkelingen, zoals:

  • Tendens naar lagere temperaturen in combinatie met afleverset/booster warmtepomp
    • Minder transportverlies, aangepaste woning heeft geen HT nodig
    • Ontwikkelen van “laagwaardige” lokale bronnen inclusief zonthermie
  • Doorontwikkelen van opslagtechnieken​
    • ATES, TCM, Basalt, etc.
  • Balanceren Net (interactie tussen warmte- en elektriciteitsnet)​
  • Slimmer/sneller ontwerpen warmtenetten​ (tools)
  • Regelstrategieën​
  • Ontwikkelen van wijkaanpak, financiële en governance modellen

Het webinar van 30 november in z'n geheel nog eens rustig terugkijken? Dat kan:

De powerpointpresentatie bekijkt u hier.

Bekijk hier de antwoorden op de belangrijkste vragen van deze webinar.

7 december 2020 (14:30 -16:00 uur): webinar ‘Praktijkvoorbeeld Proeftuin Nagele’

Tijdens dit tweede deel van het webinardrieluik stond de proeftuin aardgasvrije wijken in Nagele centraal. Daarnaast waren de gemeenten Utrecht en Vlieland te gast. Enkele highlights van wat er besproken werd:

  • Hoe kom je tot samenwerking met innovatieve aanbieders? Het bewonerscollectief Energiek Nagele organiseerde een prijsvraag met bewoners en professionals in de jury. De gemeente Utrecht zit op dit moment middenin de Expeditie Warmte waarbij ze een oproep deden aan particulieren (in groepsverband) en aanbieders. Er worden nu voor vijf buurten plannen uitgewerkt.
  • Hoe kom je tot een businesscase? Er bestaat geen standaard businesscase en werken met aannames is onvermijdbaar. Daarnaast zijn uitgangspunten belangrijk bijvoorbeeld niet-meer-dan-anders en de verhouding tussen vaste lasten en gebruikskosten.
  • Waar kan de technische oplossing van proeftuinen Nagele en Vlieland het beste toegepast worden? Het Hocosto-systeem met zonnecollectoren en seizoensopslag kan de aangesloten woningen het jaar rond van warmte voorzien. Er is ruimte nodig, zoals een hofje, parkeerplaats of een sportveld om de seizoensopslag in de ondergrond te plaatsen. De ruimte erboven blijft bruikbaar. Ten tweede is er plek nodig voor zonnecollectoren: daken van woningen (Nagele) of een groot dak (Vlieland).

Heeft u het webinar van 7 december gemist? Kijk deze hier terug:

Bekijk hier de presentatie van 7 december.

Bekijk hier de antwoorden op de belangrijkste vragen van deze webinar.

14 december 2020 (14:30 -16:00 uur): webinar ‘Praktijkvoorbeeld Proeftuin Katwijk Hoornes’

Tijdens dit derde deel van het webinardrieluik stond de proeftuin aardgasvrije wijken in Katwijk centraal. Enkele highlights van wat er besproken werd:

  • Hoe zorg je dat je een toekomstbestendig warmtenet krijgt? Denk goed na over alle mogelijke toekomstscenarios, zoals aansluiting op een regionaal warmtenet en het toevoegen van nieuwe bronnen. Integraal gebiedsgericht werken is hierbij goede ingang. Maak vervolgens een gefaseerde planning voor het aansluiten van blokken woningen en gebouwen. Hierdoor blijft het project behapbaar en kan er tussentijds, waar nodig bijgestuurd worden. Let goed op het ruimtebeslag, hoe meer technische installaties er nodig zijn hoe meer ruimte er in de wijk nodig is. Het is tot slot slim om een doorstempelbare aanpak te ontwikkelen voor opschaling naar andere wijken.
  • Hoe neem je de gemeenteraad mee bij het nemen van een investeringsbesluit voor de aanleg van een warmtenet? Aangezien de materie best complex is verdient het aanbeveling dit in meerdere stappen te doen. Zo heeft Katwijk eerst de governance met de raad besproken en daarna de businesscase en het technische ontwerp. De raad was enorm betrokken en heeft heel veel vragen gesteld. Dit is belangrijk omdat Katwijk koploper is en het goed is om alle risico’s en oplossingen vooraf goed met elkaar door te nemen.
  • Wat heb je als gemeente nodig om dit goed te kunnen doen? Expertise en continuïteit in het betrokken team. Koop het in als het onvoldoende aanwezig is.

Wilt u na dit webinar drieluik nog meer lezen over dit onderwerp? Dan verwijzen we u naar de volgende bronnen:

Kijk hier het webinar van 14 december terug:

Bekijk hier de presentatie van 14 december: deel 1 en deel 2.

Bekijk hier de antwoorden op de belangrijkste vragen van deze webinar.

Deze webinarreeks werd georganiseerd door het programma Uptempo! (onderdeel van TKI Urban Energy) dat tot doel heeft om innovaties op energiegebied sneller te koppelen aan marktinitiatieven. De organisatie vindt plaats in nauwe samenwerking met het Programma Aardgasvrije Wijken (VNG Kennis- en Leerprogramma en BZK-PAW team) en het Expertise Centrum Warmte (ECW)